10 LỜI KHUYÊN DẠY CON NÊN NGƯỜI LÀNH MẠNH

Những vụ bạo động xảy ra trong các trường học gần đây, ở Hoa Kỳ cũng như Gia Nã Ðại, khiến nhiều phụ huynh ưu tư không biết phải làm gì để bảo vệ con em mình. "Phải biết rằng chúng ta đã có nhiều sai lầm, và bây giờ phải tái phối trí lại," đó là lời nhận xét của bà Brook Noel, tác giả cuốn "Back to Basics: 101 Ideas for Strengthening our Children and our Families" (Vancouver, Wash: Champion Press Ltd., 1999).

Sau đây, là tổng hợp các lời khuyên của bà Noel và một số các nhà chuyên môn, về cách giáo dục con cái để trở nên người lành mạnh về tình cảm.

1. Con Em Cần Ðược Chú ý

- Dành thời giờ cho con cái. Không có gì phát triển sự liên hệ bằng sự gần gũi.

- Luôn luôn bày tỏ tình cảm đối với con cái.

- Tỏ lòng thương yêu con cái qua việc đặt định các quy luật và tập thói quen sống an toàn, tỉ như đội nón an toàn khi đi xe đạp và thắt giây an toàn trong xe hơi.

- Thực sự lắng nghe con cái. Khuyến khích chúng nói lên ý nghĩ và tâm tình. Bà Noel còn khuyên cha mẹ phải khuyến khích con cái nói lên cảm xúc của chúng.
Bà nói, "Cha mẹ nên cho phép con cái biểu lộ cảm xúc, và đó là cách chúng ta nghe, sửa sai và đánh giá con cái."

- Cho thấy chúng ta lưu tâm đến sinh hoạt của chúng. Tỉ như, dành một khu trong nhà để chúng treo các tranh ảnh, hình vẽ mà chúng thích.

2. Hãy Tham Dự Vào Sinh Hoạt Ðời Sống Con Cái

Tiến sĩ Michael Popkin, tác giả chương trình giáo dục "Active Parenting Education Video Programs" nói rằng: "Cha mẹ phải biết rõ con em mình. Hãy biết chúng đang làm gì và bạn chúng là ai. Hãy tham dự vào sinh hoạt nhà trường của chúng. Nên dành thời giờ để cùng học hỏi và chơi đùa với chúng." Nếu không thể tham dự trong các trò chơi thể thao của con em, ít nhất cha mẹ phải là khán giả trung thành.

3. Cả Gia Ðình Làm Việc Tình Nguyện

Cùng nhau giúp đỡ tha nhân là cơ hội độc đáo để phát triển con người, tạo thói quen sống vị tha và giúp phát triển tình gia đình. Trong giáo xứ, cộng đoàn có nhiều cơ hội để cả gia đình tham gia. Ðừng bỏ lỡ cơ hội độc đáo này.

4. Hòa Thuận Với Láng Giềng

Sự hỗ trợ của xóm giềng là điều quan trọng cho gia đình, nhưng ngày càng khó khăn để có được điều này. Tiến sĩ Popkin giải thích, "Dân chúng ngày nay không an cư lạc nghiệp lâu như trước. Một gia đình ngày nay trung bình dời nhà đến bốn lần. Mỗi lần di chuyển, bạn mất đi sự liên hệ với cộng đồng."

5. Hướng Dẫn Con Cái

Con em cần sự hướng dẫn và chúng cần nếm mùi thất bại để học hỏi. Những em quá thả lỏng, khi lớn lên chúng coi thường luật pháp và coi thường người khác. Những em được chăm sóc quá cẩn thận, khi lớn lên chúng không biết cách đối phó với đời. Với các em lớn tuổi, cha mẹ nên cùng với các em đặt ra các quy tắc, tỉ như giờ đi ngủ, giờ về nhà ban đêm. Hãy giúp các em suy nghĩ về hành động và hậu quả thích hợp với lứa tuổi của các em. Khi một hành động cần bị trừng phạt, hình phạt ấy phải xứng với hành động. Thí dụ, một hình phạt xứng hợp với các em phá vườn tược của người hàng xóm là phải trồng lại cây cối cho người ta.

6. Làm Gương Tốt

Bà Lucia Hodgson là giám đốc trung tâm sinh hoạt thanh thiếu niên của trường trung học Crossroads ở California và cũng là tác giả cuốn "Raised in Captivity: Why Does America Fails its Children?" (St. Paul, Minn.; Graywolf Press, 1997). Bà nhắc nhở cho các cha mẹ biết rằng, con cái họ đang theo dõi họ. Bà nói: "Bất cứ một hành động nào của người lớn trước mặt con cái đều dạy chúng về một cách đối xử."

Bà Noel nói tiếp, "Nếu chúng ta muốn con cái nên người tốt lành, chúng ta phải dạy chúng những giá trị" dù có phải thiệt thòi. Tỉ như, nhiều cha mẹ gian dối mua vé xinê hạng trẻ em cho con cái dù chúng đã lớn tuổi, điều đó "không có ý nghĩa gì, khi dạy chúng phải thành thật."

7. Giúp Con Em Phát Triển Giá Trị

Theo Tiến sĩ Popkin, "Cha mẹ thường để ý đến lỗi lầm của con cái. Chắc chắn là cha mẹ phải để ý đến khuyết điểm của con cái để dạy bảo, nhưng nếu con cái chỉ nghe được những điều sai trái thì lớn lên chúng không biết mình có gì đúng để phát triển. Chúng tôi khuyến khích bậc cha mẹ để ý đến những điều tích cực. Nhận xét xem con cái có gì tốt và nên có nhận định về điều ấy."

8. Củng Cố Hôn Nhân

Một gia đình vững bền thật quan trọng để giúp các em có hạnh phúc. Hãy hãnh diện về hôn nhân và người phối ngẫu của mình. Hãy luôn luôn củng cố hôn nhân, nhưng trong phương cách nhẹ nhàng, vui tươi.

9. Tạo Truyền Thống Gia Ðình

Truyền thống gia đình thường bao gồm việc cầu nguyện chung, nhưng không phải chỉ có thế. Bất cứ sinh hoạt nào cũng có thể biến thành truyền thống, nếu cố gắng thi hành thường xuyên. Tỉ như, ăn chung vào tối thứ Sáu hàng tuần, hay đi thăm ông bà mỗi tuần hay mỗi tháng một lần. Hãy nhìn đến mục đích của những cuộc thăm viếng hay ăn uống chung là tạo cơ hội đối thoại và biết về nhau nhiều hơn.

10. Tập Cho Con Cái Sự Lạc Quan

Hãy lạc quan nhìn đến đời sống và giúp con cái cũng có cái nhìn ấy. Hãy phản ứng tích cực khi con cái có điều gì thích chí. Khuyến khích chúng nói về những điều chúng mong muốn trong đời.

Hạnh phúc là cảm giác sung sướng có liên hệ chặt chẽ với sự tự trọng, đồng thời hạnh phúc phát sinh từ sự nhận biết và thi hành lẽ phải.

Ðâu là yếu tố then chốt trong việc nuôi con thành người lành mạnh? Hãy nhận thức rằng con cái là điều cha mẹ phải để ý trước hết và trên hết, đồng thời chúng cũng phải thấy như vậy. Bà Noel cho biết, "Chúng ta thấy nhiều cha mẹ nói rằng, 'Tôi phải bỏ bớt cái này cái kia để có thời giờ cho con cái'. Và họ cố gắng về nhà càng sớm càng tốt để có nhiều thời giờ với con cái thay vì làm thêm giờ. Bây giờ phụ huynh ngày càng ý thức hơn về sự giáo dục con cái và tìm cách gần gũi với chúng."

Trích từ website Người Tín Hữu

Nhân cách không phải sinh ra đã có sẵn mà được hình thành và phát triển do nhiều yếu tố. Trong phạm vi bài viết này, chúng tôi xin giới thiệu ba yếu tố góp phần quan trọng vào việc hình thành nhân cách của trẻ.

Thứ nhất, theo Luật Giáo dục năm 2005, mục tiêu của giáo dục tiểu học là “Nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học lên bậc học trung học cơ sở”. Do đó, trường tiểu học có vị trí và chức năng đặc biệt trong sự nghiệp trồng người. Trường tiểu học cũng là nơi đầu tiên tác động đến trẻ bằng phương pháp giáo dục và các hoạt động khác nhằm hình thành, phát triển nhân cách học sinh theo mục tiêu giáo dục. Ở trường tiểu học, thầy cô giáo là người định hướng quá trình hình thành và phát triển nhân cách của học sinh.

Thứ hai, gia đình là nơi có những thế mạnh đặc biệt trong việc hình thành và phát triển nhân cách của trẻ. Những mối quan hệ tình cảm thân thương của mỗi thành viên trong gia đình sẽ giúp trẻ học tập, hình thành những giá trị văn hóa gia đình bền vững. Tuy nhiên, điều này còn tùy thuộc vào hoàn cảnh cụ thể của từng gia đình. Có nơi, có lúc, một số học sinh tiểu học phải chịu những ảnh hưởng bất lợi xuất phát từ đời sống gia đình, trái ngược với con đường hình thành nhân cách một cách tích cực, từ phía nhà trường.

Thứ ba, trẻ em hoạt động và giao tiếp trong những điều kiện kinh tế-xã hội nhất định. Các nhà tâm lý học đã khẳng định “nhân cách của con người nói chung và của học sinh tiểu học nói riêng chỉ được hình thành trong hoạt động, dưới sự quy định của điều kiện kinh tế- xã hội cụ thể”. Hoạt động ở đây bao gồm một hệ thống làm việc, những hành vi, cách cư xử và sự tuân thủ những quy tắc, chuẩn mực xã hội nhất định nhằm bảo đảm cho cá nhân trẻ tồn tại và phát triển trong các nhóm xã hội khác nhau. Hoạt động ở đây không tách rời khỏi giao tiếp, không tách rời các mối quan hệ cùng nhau tồn tại trong cộng đồng xã hội. Các em học làm người thông qua một hệ thống hoạt động, làm việc trong các mối quan hệ xã hội và trong những điều kiện kinh tế- xã hội nhất định.

Ba yếu tố nêu trên chi phối sự hình thành và phát triển nhân cách của học sinh tiểu học. Nếu cả ba yếu tố này tác động đến học sinh theo cùng một hướng, trên những quan điểm giáo dục đúng đắn, thống nhất thì việc hình thành và phát triển nhân cách của học sinh tiểu học chắc chắn sẽ tốt. Còn nếu tác động đến học sinh theo những cách “lệch pha” thì sẽ vô hiệu hóa, triệt tiêu lẫn nhau, gây ảnh hưởng xấu đến việc hình thành nhân cách của trẻ. Để có sự thống nhất, sự cộng hưởng giữa các yếu tố nói trên, nhà trường cần phải trở thành trung tâm văn hóa giáo dục của trẻ.

Thói quen là những việc bạn làm thường xuyên, lặp đi lặp lại, nhưng hầu hết đều khó khăn nhận ra chúng. Có những thói quen tốt như tập thể dục điều độ, lên kế hoạch trước khi hành động, tôn trọng người khác . Có những thói quen xấu như suy nghĩ tiêu cực, tự ti, đổ lỗi cho người khác . Một vài thói quen khác vô thưởng vô phạt như tắm đêm, ăn trễ, đọc báo ngược từ trang cuối lên trang bìa... . Tùy theo thói quen nào mà có thể giúp bạn nên người hoặc hủy hoại bạn.

May mắn thay, con người lại mạnh mẽ hơn thói quen và do đó chúng ta có thể thay đổi được thói quen. Tuy sẽ có những thói quen rất khó thay đổi nhưng không phải là không làm được. Vào bất cứ lúc nào, bạn cũng có thể thay đổi 1 thói quen xấu bằng 1 thói quen khác tốt hơn. Tập được những thói quen tốt sẽ giúp ích cho bạn rất nhiều. Và chỉ bằng 7 thói quen sẽ làm bạn thay đổi được cả cuộc đời đấy. 7 thói quen của bạn trẻ thành đạt:

Thói quen 1: Có thái độ sống tích cực. Có trách nhiệm với bản thân.
Thói quen 2: Biết định hướng tương lai. Xác định nhiệm vụ và mục tiêu của mình trong cuộc sống.
Thói quen 3: Việc hôm nay không để ngày mai. Phải biết ưu tiên, điều gì quan trọng thì hãy làm trước.
Thói quen 4: Tư duy cùng thắng. Tập thái độ không mong ai thua cuộc.
Thói quen 5: Biết lắng nghe để thấu hiểu và để được thấu hiểu. Phải biết lắng nghe một cách chân thành.
Thói quen 6: Có tinh thần hợp tác. Hợp lực làm việc để đạt hiệu quả cao nhất.
Thói quen 7: Biết rèn luyện và phát triển những kỹ năng. Hãy học hỏi để bản thân mình luôn hướng về phía trước và mới mẻ.